İyonlaştırıcı Radyasyon Nedir?
15 Mayıs 2024 Çarşamba

İyonlaştırıcı Radyasyon Nedir?

İyonlaştırıcı radyasyon, İyonlaşma, atomlardan ve moleküllerden elektron koparılmasıdır. Enerji yoğun fotonlardan meydana gelen elektromanyetik dalgalar, çarptıkları cisimlerden elektron kopararak iyonlaşmalarına yöntem açabilirler. Yüksek frekanslı ve dolayısıyla yüksek enerjili meydana gelen x ışınları ve gama ışınları iyonlaştırıcı radyasyonlardır. Daha az frekanslı, diğer bir söylemle az enerjili elektromanyetik dalgalar (RF benzeri) ise iyonlaştırıcı olmamış radyasyon model adlandırılırlar. Mobil kontakt sistemlerinin kapı araladıkları ışıma, iyonlaştırıcı olmamış radyasyon bölgesi içerisinde konum almaktadır. İyonlaştırıcı ve iyonlaştırıcı olmamış radyasyon bölgelerinin frekanslara bakarak dağılımı aşağıdaki "elektromanyetik spektrum" üstünde gösterilmiştir.


İyonlaştırıcı radyasyonlar



Alfa Işınları


Alfalar, iki proton ve iki nötrondan meydana gelen Helyum atomu çekirdekleri olup, temsili model 2He4 biçimde gösterilmektedir. Alfa parçacıkları daha ziyade doğada oluşmuş ve atom ağırlıkları kocaman meydana gelen polonyum, toryum, radyum, uranyum benzeri tabii radyoaktif izotoplardan yayınlanır. Bununla Birlikte yapay (Yapay) radyoaktif maddeler de alfa yayınlarlar. Kocaman kütleleri sebebiyle etraflarındaki maddeyi geçerken, acilen soğurulduklarından fazla miktarda ilerleyemezler (Biçim 2). İnce bir kâğıt, her tür giysi ve kişinin derisi alfaları soğurmaya yeterlidir. Ama yüksek iyonlaştırıcı olma özelliklerinden ötürü bu ışınlar tehlikelidirler. Teneffüs ve sindirim sistemlerine rastgele bir yolla girdiklerinde zararlı etkileri çok kocaman olur. Alfa saçan radyoaktif maddelere misal olarak; Radyum (Ra-226), Radon (Rn-222), Plutonyum (Pu-238) gösterilebilir.


Beta Işınları


Bir elementin çekirdeğindeki proton veya nötronların fazlalığından ötürü çekirdeğin yayınladığı yüksek enerjili elektronlardır. Beta ışınları da elektron özelliği gösterirler. Bu ışınların yüksek enerjili olanları bile bir iki milimetre kalınlığındaki metal levha ile durdurulabilir. Beta saçan radyoaktif maddelere misal olarak; Potasyum (K-40), Stronsiyum (Sr-90), Karbon (C-14) gösterilebilir.


Gama Işınları

Gama ışınları, yüksek enerjili fotonlardan meydana gelen elektromagnetik dalgalar şeklinde yayıldıklarından giricilikleri daha fazladır. Cereyan model yüksüz ve kütleleri yoktur. Çekirdeğin yapısını değiştirmez, gama yayınlanması genellikle alfa ve beta bozunmasından daha sonra olur. Sözgelişi havada bir iki surat metre, kurşunda 8-10 cm gittikleri halde, yeniden de tümden soğurulamazlar. Gama saçan maddelere bir iki misal, Sezyum (Cs-137), Kripton (Kr-88), Kobalt (Co-60) gösterilebilir.


Neden toplam alfa/beta?

Radyoaktif kirlenmenin boyutunu saptama etmek amaçlı spesifik alfa veya spesifik beta yayan radyoizotopların tayinleri bazı radyo kimyevi ayırma ve saflaştırma işlemleri gerektirdiğinden her bir radyoizotopun tayini oldukça vakit alıcı ve pahalıdır. Bu yüzden rastgele bir nükleer talihsiz kaza anında ilk olarak toplam alfa ve beta radyoaktiviteleri tayin edilerek sınır değerlerin üstünde bir etkinlik saptanırsa ama o vakit radyoaktif kirlilikten laf edilir ve her bir radyoizotopun kalitatif ve kantitatif model tayin edilmesi gereklidir. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu-Ankara Nükleer Araştırma ve Eğitim Bilimi Merkezi Nükleer Kimya Bölümü Sayım Laboratuvarında; Türkiye'nin natürel radyasyon haritasının çıkartılması bağlamında her çeşitli çevre ve besin örneğinde toplam alfa/beta radyoaktiviteleri tayinine yönelik çalışmalar yapılmaktadır. Bununla birlikte içme suyu işletmecilerinin Sıhhat Bakanlığı'ndan suların radyoaktivite yönünden içilebilir su olduğuna konusunda ruhsat alabilmeleri amaçlı gereken toplam alfa/beta radyoaktivite tahlilleri para karşılığı yapılmaktadır. Nükleer Sayım Laboratuvarı'nın ISO 17025 standardına bakarak akredite edilebilmesi amaçlı çoğu ülkenin kollektif yürüttüğü ve IAEA'nın desteklediği QA/QC (Kalite Temin/Kalite Kontrol) projesine dahil olunmuş ve bu proje kapsamında laboratuvar başka Uzman olanlar aracılığıyla iki ayrı denetimden geçmiştir. Bu denetimler sonucu yapılmış olan çalışmaların ISO 17025 standardına uyumlu olduğu denetçiler aracılığıyla rapor edilmiştir.

İyonlaştırıcı Radyasyon Yorumları

İlk yorumu siz yapmak istermisiniz?

Yorum Yap

şifre

Çok Okunanlar

Televizyon Radyasyon Yayar mı?

Televizyon Radyasyon Yayar mı?

Doğal Radyasyon Nedir?

Doğal Radyasyon Nedir?

Mr Da Radyasyon Var mı?

Mr Da Radyasyon Var mı?

Popüler İçerikler

Röntgen Radyasyon

Röntgen Radyasyon

İlginizi Çekebilir

Radyasyon Birimi

Radyasyon Birimi

Haber Bülteni

Popüler İçerik

Radyasyon Emici Kullanımı ve Faydaları Nelerdir?

Radyasyon Emici Kullanımı ve Faydaları Nelerdir?

Fön Makinesi Radyasyon Yayar mı?

Fön Makinesi Radyasyon Yayar mı?

Vücuttaki Radyasyon Nasıl Atılır?

Vücuttaki Radyasyon Nasıl Atılır?

Saç Kurutma Makinesinin Radyasyon Oranı

Saç Kurutma Makinesinin Radyasyon Oranı

Radyasyon Onkolojisi Nedir ve Zararları Nelerdir?

Radyasyon Onkolojisi Nedir ve Zararları Nelerdir?

Güncel

Radyasyon Ölçümü Radyasyon Oranı

Radyasyon Ölçümü Radyasyon Oranı

Güncel

Kemoterapi Alan Kişi Radyasyon Yayar mı?

Kemoterapi Alan Kişi Radyasyon Yayar mı?

Güncel

Derin Dondurucu Radyasyon Yayar mı?

Derin Dondurucu Radyasyon Yayar mı?

Tomografiden Sonra Radyasyon Vücuttan Nasıl Atılır

Tomografiden Sonra Radyasyon Vücuttan Nasıl Atılır

Radyasyondan Korunma Yolları

Radyasyondan Korunma Yolları

Kozmik Radyasyonun Zararları

Kozmik Radyasyonun Zararları

Radyasyon Yanıkları Belirtileri ve Tedavisi

Radyasyon Yanıkları Belirtileri ve Tedavisi

Radyasyonun Beyne Zararları

Radyasyonun Beyne Zararları

Tomografi Radyasyon Riskleri ve Sonrası

Tomografi Radyasyon Riskleri ve Sonrası

Radyasyon Alan Kişi Ne Yapmalı?

Radyasyon Alan Kişi Ne Yapmalı?

Radyasyon Etkileri Biyolojik Etkileri

Radyasyon Etkileri Biyolojik Etkileri

Radyasyon Zararları ve Korunma Yolları

Radyasyon Zararları ve Korunma Yolları

Radyasyon Nedir Zararları Nelerdir?

Radyasyon Nedir Zararları Nelerdir?

Radyasyonun Etkileri ve Zararları

Radyasyonun Etkileri ve Zararları

İyonlaştırıcı Radyasyon Nedir?

İyonlaştırıcı Radyasyon Nedir?

Radyasyon Kirliliği ve Korunma Yolları

Radyasyon Kirliliği ve Korunma Yolları

Radyasyon Çeşitleri Nelerdir?

Radyasyon Çeşitleri Nelerdir?

Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği

Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği

Emar Radyasyon

Emar Radyasyon

Işın Tedavisi Radyasyon Yayar mı?

Işın Tedavisi Radyasyon Yayar mı?

Radyasyonun Bebeğe Zararları

Radyasyonun Bebeğe Zararları

Radyasyon Değerleri?

Radyasyon Değerleri?

Telefon Radyasyon Radyasyondan Korunma Yolları

Telefon Radyasyon Radyasyondan Korunma Yolları

Akut Radyasyon Sendromu Belirtileri ve Tedavisi

Akut Radyasyon Sendromu Belirtileri ve Tedavisi

Instagram

  • galeri1
  • galeri2
  • galeri3
  • galeri4
  • galeri5
  • galeri6